Een jaar ervaring met WordPress MU

Najaar 2008 maakte ik voor het eerst kennis met WordPress MU, na ruim een jaar wordt het tijd om mijn ervaringen op een rijtje te zetten.

WordPress MU… wat is dat?

Even uitleggen: WordPress (wordpress.org) is een open-source pakket waarmee je weblogs en niet al te ingewikkelde websites kunt maken. WordPress MU (mu.wordpress.org) is in feite hetzelfde, maar met het verschil dat je het maar één keer hoeft te installeren om meerdere websites op te zetten. MU (spreek uit mjoe) staat dan ook voor multi-use.

Themes (om je WordPress-site een eigen smoel te geven) en plugins (extra snufjes) hoef je maar één keer te installeren. Per website kun je beslissen deze wel of niet te activeren. Elke WordPress MU-website draait naar keuze op een eigen subdomein (sitenaam.laterna.nl), of in een submap (laterna.nl/sitenaam).

Het ei van Columbus voor wie meerdere WordPress-websites beheert? Soms wel, soms niet. Hieronder mijn bevindingen.

Voordelen van WordPress MU?

Uniformiteit in beheer
Zoals gezegd hoef je bij WordPress MU alle themes en plugins maar één keer te installeren. Dus zodra een nieuwe versie van een plugin verschijnt, hoef je die maar eenmalig bij te werken. Dat scheelt veel werk als je heel veel websites beheert. Zeker als het gaat om een security-upgrade is het belangrijk om snel om te kunnen schakelen naar een veilige nieuwe versie.

Meertalige websites
WordPress MU is handig bij het opzetten van een meertalige website. Voor elke taal maak je een nieuwe website aan. Bouw in de layout een taalswitch in en je bent al een heel eind op streek.

Backups
WordPress MU stopt de data van alle websites in één en dezelfde MySQL-database. Je hoeft dus maar één database te backuppen. Maak je een nieuwe website aan op dezelfde WPMU-installatie? Als je eenmaal hebt gezorgd voor een goede backupprocedure, dan wordt de nieuwe website automatisch meegenomen.

OTAP
Complexe websites worden vaak volgens het OTAP-stappenplan opgezet (Ontwikkeling, Test, Acceptatie, Productie), of een vereenvoudigde versie daarvan, bijvoorbeeld alleen Test en Productie. In WordPress MU kun je voor elk van deze stappen een aparte website aanmaken. Zodra een stap is afgerond, kun je de website overkopiëren naar de volgende website. Alle websites draaien echter op dezelfde server, waardoor je minder snel voor verrassingen komt te staan als een website live gaat.

Aggregatie
Heb je een hele serie weblogs onder WordPress MU en wil je een voorpagina maken met een overzicht van de laatste blogberichten, of een tagcloud van alle blogs? Er bestaan diverse plugins die dit voor je kunnen doen, zoals AHP Sitewide Recent Posts for WPMU en WordPress MU Sitewide Tags Pages. Een voorbeeld van zo’n totaaloverzicht zie je op weblogs.nos.nl en www.blogo.nl.

Geavanceerde rechtenstructuur
Bij WordPress werd al onderscheid gemaakt tussen auteurs en beheerders, maar bij WordPress MU gaat de rechtenstructuur nog een stap verder. Je hebt daar beheerders voor de hele WordPress MU-installatie en ook beheerders per afzonderlijke site, of combinatie daarvan. Gebruikers kunnen zowel redacteur als beheerder zijn, of zelfs redacteur van de ene site en beheerder van de andere site. Je hoeft maar één keer je wachtwoord te wijzigen en de wijziging geldt voor alle websites.

En de nadelen van WordPress MU?

Tot zover allemaal goed nieuws. Afgelopen jaar heb ik ook een aantal minpunten van WordPress MU ondervonden.

Beperkte compatibiliteit
Het overgrote deel van alle WordPress-plugins en themes is gemaakt voor de klassieke WordPress-versie. De meeste draaien ook wel op WordPress MU, maar soms vraagt het wat extra programmeerinspanning om een plugin of theme ook daar goed te laten werken. Het is me ook zelf overkomen: je koopt voor 75 dollar een mooi WordPress-theme, bij installatie blijkt die niet geschikt voor WPMU, maar dat stond niet op de site toen ik dat theme kocht.

Downtime bij upgraden
Is er een belangrijke nieuwe WordPress-versie verschenen? Bij WPMU hoef je maar één installatie te upgraden. Maar dat is tegelijkertijd ook een nadeel: mocht de upgrade niet vlekkeloos verlopen (bijvoorbeeld omdat een van de plugins niet compatibel is met de nieuwe versie), dan zijn álle websites op die installatie uit de lucht totdat jij het probleem hopelijk hebt opgelost.

Grotere kwetsbaarheid
Ook hacks brengen grotere risico’s met zich mee bij WordPress MU. Zoals gezegd maken alle websites gebruik van dezelfde MySQL-database. Als een WPMU-installatie is gekraakt, dan kunnen álle websites verloren gaan.

Niet up-to-date
WordPress MU is gebaseerd op de programmeercode van WordPress. Zodra een beveiligingslek wordt gevonden, verschijnt een nieuwe versie van WordPress. Daarna duurt het meestal een paar dagen, of zelfs nog langer, voordat ook WordPress MU eindelijk is bijgewerkt.
Uiteraard heb ik er begrip voor dat open-source software grotendeels vrijwilligerswerk is en dat veel ontwikkelaars dit naast hun reguliere baan doen. Toch zit deze vertraging in het updaten van WPMU mij niet lekker. Voor hackers is het immers een kleine moeite om een script te schrijven dat internet afzoekt naar WordPress MU-websites die nog niet up-to-date zijn. Als het dagen duurt voordat een WPMU-site weer veilig is, dan hebben ze zeeën van tijd om toe te slaan.

Subdomeinen en submappen
Zoals gezegd kun je bij de installatie van WordPress MU kiezen of een website een subdomein (sitenaam.laterna.nl) of een submap (laterna.nl/sitenaam) moet worden van het hoofddomein. Die keuze kun je maar één keer maken. Het is wel mogelijk om later alsnog te switchen van het een naar het ander, maar dat is bepaald niet eenvoudig en de benodigde stappen worden bij mijn weten nergens op de officiële website uitgelegd (wel op particuliere blogs). Doorgaans wordt aangeraden om in deze situatie alles opnieuw te installeren.
Verder heeft WordPress MU nog een onhebbelijkheid: hij laat standaard www. in het adres van het hoofddomein weg. Mijn website heeft daardoor een jaar lang laterna.nl als adres gehad, in plaats van www.laterna.nl.
Nu maakte dat in de praktijk niet zo gek veel uit: je werd van www.laterna.nl automatisch doorgelinkt naar laterna.nl. En ook hier kun je met enig kunst- en vliegwerk het www. wel weer terugkrijgen in het adres. Toch raakt dit bij mij een principieel punt: ik wil dit soort dingen zélf beslissen. Waarom moet WPMU per se afwijken van de conventie dat alle webadressen met www beginnen?

Conflicten met andere toepassingen
Zodra je op een Linux-server kiest voor installatie van WordPress MU op subdomeinen, dan kunnen er complicaties optreden. Afhankelijk van hoe je de DNS hebt gewijzigd, kunnen bestaande subdomeinen opeens niet meer werken, bijvoorbeeld webmail.laterna.nl. Dit is allemaal wel op te lossen, maar het rechtzetten van DNS-settings is tijdrovend omdat sommige wijzigingen pas na enkele uren effect hebben.
Als je geen toegang hebt tot je eigen DNS, dan is mijn advies: installeer WPMU-websites als submappen, niet als subdomeinen – het kan je een heleboel rompslomp schelen.

Kortom?

Het is niet mijn bedoeling om WordPress MU hier af te kraken – alleen maar om de plussen en minnen in kaart te brengen.

Voor mij persoonlijk is WPMU niet de juiste oplossing gebleken. Ik beheer maar een handjevol weblogs en ben tot de conclusie gekomen dat WordPress MU in mijn situatie meer overhead oplevert dan bespaart. Inmiddels ben ik weer teruggegaan naar afzonderlijke WP-installaties.

Toch zijn er situaties waar WPMU wel degelijk een goede oplossing is. Ik denk dan aan een combinatie van de volgende omstandigheden:

  • schaal: je hebt te maken met meer dan pakweg 5 WordPress-websites
  • uniformiteit: alle websites hebben grote overeenkomsten in vormgeving en functionaliteit, zodat het beheer van themes en plugins overzichtelijk blijft
  • heldere taakverdeling: je werkt met meerdere mensen en kunt de taken van admin en author goed scheiden

Ook denk ik dat WordPress MU hogere eisen stelt aan de rol van beheerder:

  • technische kennis: Linux, DNS, PHP, MySQL-databases, zelf kunnen sleutelen aan themes en plugins (mochten deze niet goed werken in WPMU)
  • beschikbaarheid: in geval van beveiligingsincidenten moet de admin snel kunnen ingrijpen en tijdens zijn vakantie moet er altijd een plaatsvervanger zijn

Kan jouw organisatie of team voldoen aan deze voorwaarden? Ga dan gerust aan de slag met WordPress MU, bij verantwoord gebruik zul je er veel plezier van hebben.

En anders: denk er nog eens goed over na. Misschien is dan de klassieke versie van WordPress nog zo gek niet – ook al moet je die voor elke website apart installeren.

Movable Type wordt open-source

Via Peter Olsthoorn een interessant nieuwtje van Maarten Schenk, werkzaam bij Six Apart: er is een bèta-versie verschenen van Movable Type 4.0. Een greep uit de nieuwe features:

  • een totaal vernieuwde gebruikersinterface,
  • een nieuwe WYSIWIG-editor,
  • nieuwe import/export- en backup/restore-functies,
  • een blogdashboard met statistieken,
  • OpenID-ondersteuning,
  • installatiewizard,
  • ondersteuning voor losse pagina’s,
  • ingebouwd asset-management voor het beheer van opgeladen bestanden en foto’s

En nog belangrijker nieuws: Movable Type wordt open-source. Dat kan ik alleen maar toejuichen, want eerder schreef ik nog over het vage Mambo-achtige tweesporenbeleid van Six Apart: een beetje commercieel, een beetje open-source. Het lijkt erop dat Six Apart voor het overweldigende succes van WordPress door de knieën gaat en niet alleen WordPress-achtige features introduceert, maar ook definitief kiest voor een open-source aanpak.

Enkele weken geleden schreef ik nog over een weeffout in WordPress, namelijk gratis themes waarin stukjes (mogelijk onveilige) PHP-scripting voorkomen. Als de nieuwe MT-versie inderdaad zo’n grote stap voorwaarts is, dan is de keuze voor mij duidelijk: dan blijf ik voor mijn belangrijkste sites voorlopig Movable Type gebruiken.

Nieuw cms Santiago.nl

Genootschap van Sint Jacob

Santiago.nl, de website van het Genootschap van Sint Jacob, is deze week vernieuwd. Weliswaar is de layout niet veranderd, maar de ‘achterkant’ van de site is daarentegen wel ingrijpend verbouwd. Laterna heeft namelijk met behulp van Movable Type deze site van een contentmanagementsysteem voorzien. Hierdoor worden de redacteuren en andere vrijwilligers van deze pelgrimsvereniging minder afhankelijk van de twee webmasters en kunnen ze ook zelf nieuwe content en updates invoeren.

Daarnaast heeft Laterna het afgelopen jaar het Genootschap veelvuldig geadviseerd over de verdere ontwikkeling van de site, het beheer en internetontwikkelingen in het algemeen. In een later stadium worden de vormgeving en de verdere technische uitbouw onder handen genomen.

Een simpele zakelijke website met WordPress

Na een e-mailwisseling met een opdrachtgever ben ik de laatste week aan het experimenteren geslagen met WordPress, dat ik eerder deze maand vergeleek met MovableType.

Ik schreef dat je WordPress niet alleen voor weblogs kunt gebruiken, maar ook als een simpel contentmanagementsysteem voor een bescheiden zakelijke website. Is het inderdaad zo simpel, vroeg die opdrachtgever zich af?

Mijn eerste test is te bekijken op www.klog.nl. Het enige wat ik nog niet voor elkaar heb, is de volgorde van de statische pagina’s rechts. Waarschijnlijk zie ik hierbij iets heel simpels over het hoofd.

De volgende stap: een theme downloaden en kijken hoe deze testsite met voornamelijk statische pagina’s er dan uit komt te zien. Wordt vervolgd!

WordPress vs. Movable Type: de vergelijking

Zoals vorige maand beloofd zal ik hier mijn eerste ervaringen posten met het weblogsysteem WordPress. Ik zal die gelijk afzetten tegen concurrent Movable Type, dat ik al vier jaar gebruik, met name voor Tweevoeter. Ga er maar even voor zitten, want dit wordt een lang verhaal. Read more

Een open-source webwinkel selecteren

Een vraag van een zakelijke relatie enkele dagen geleden: ik wil een winkel op mijn website, maar welk systeem moet ik kiezen? Zijn er geschikte open-source webwinkelsystemen, of ben ik er veel geld aan kwijt?

Met webwinkels heb ik nauwelijks ervaring, dus een pasklaar antwoord kan ik niet geven – wel een paar criteria bij de selectieprocedure. Net vanochtend lees ik op de site ECommerce-Guide een korte bespreking van Five Free Open Source Shopping Carts: osCommerce, Zen Shopping Cart, Agora Shopping Cart, NoPCart en Commerce.Cgi.

De enthousiaste conclusie: ook voor commerciële activiteiten op internet kun je prima volstaan met open-source oplossingen. Dat klinkt leuk, maar een voor Nederlandse websites belangrijke vraag wordt er niet in beantwoord, namelijk: zijn deze winkelwagensystemen ook beschikbaar in andere talen dan Engels?

In Nederland heb je bovendien te maken met specifieke wettelijke bepalingen, zoals de Wet koop op afstand. Of deze pakketten daaraan (kunnen) voldoen, wordt eveneens niet direct duidelijk.

Dan maar alle vijf uitproberen? Dat hoeft gelukkig niet. Als je op de namen van deze winkelsystemen zoekt binnen het Nederlandse deel van internet, dan valt direct op dat NoPCart bij ons totaal onbekend is. Zen Shopping Cart en Commerce.Cgi worden al wat vaker gebruikt, maar het populairst bij ons blijken Agora Shopping Cart en osCommerce.

Agora Shopping Cart heeft als groot voordeel dat het standaard is opgenomen in Fantastico, een verzameling van enkele tientallen gratis programma’s waarover je vaak gratis kunt beschikken bij hostingprovider die cPanel aanbieden als beheersinterface voor hun klanten. Alle Fantastico-programma’s, dus ook Agora, zijn met slechts een paar muisklikken te installeren via het cPanel-menu. Dat is handig voor onervaren webmasters.

Op mij maakt osCommerce de beste indruk, want deze oplossing heeft een Nederlandse gebruikersgroep, de osCommerce Nederland. Dan is er in ieder geval ondersteuning in Nederland, en met de Nederlandse vertaling en de wettelijke randvoorwaarden zal het vermoedelijk ook wel oké zijn.

Een volgend selectiecriterium: hoe moeten de klanten betalen? Kunnen ze dat bijvoorbeeld ook met iDeal doen, een veelbelovend betaalsysteem dat volgens een recente peiling op www.computertotaal.nl al door 40 procent van de Nederlandse internetgebruikers wordt gebruikt? Daar is snel achter te komen met een handige zoekactie, bijvoorbeeld oscommerce ideal.

En een laatste criterium: zijn deze pakketten te integreren in open-source contentmanagementsystemen (Joomla, Typo3, Textpattern) en weblogs (WordPress, Movable Type)? Ook dit is een kwestie van handig googelen. En anders kun je altijd nog de betreffende website uitpluizen, de lijst van features goed bekijken en het supportforum doornemen.

Wat ik maar wil zeggen: aan de hand van een paar praktische criteria is het enorme aanbod van open-source oplossingen in een kwartiertje tijd snel uit te dunnen tot een of twee kansrijke kandidaten. De volgende stap: downloaden en gewoon maar uitproberen.

Google-spider vernietigt website

Het lijkt op het eerste gezicht onwaarschijnlijk, maar een verhaal in The Inquirer maakt aannemelijk dat het wel degelijk kan: een website met een slecht contentmanagementsysteem laten slopen door Google.
Wat is er gebeurd? Een gebruiker kopieerde een tekst van de ene pagina naar de andere en voegde er een Edit-link aan toe. Google kwam de link tegen, liep het beheerdersonderdeel binnen en volgde daar alle links, waaronder de link Delete Page. Het gevolg: de hele site systematisch verwijderd.
Is dit Google te verwijten? Nee, natuurlijk niet, het had elke zoekbot kunnen overkomen. Kennelijk gaat het om een slecht beveiligd cms.