Met webwinkels heb ik nauwelijks ervaring, dus een pasklaar antwoord kan ik niet geven – wel een paar criteria bij de selectieprocedure. Net vanochtend lees ik op de site ECommerce-Guide een korte bespreking van Five Free Open Source Shopping Carts: osCommerce, Zen Shopping Cart, Agora Shopping Cart, NoPCart en Commerce.Cgi.

De enthousiaste conclusie: ook voor commerciële activiteiten op internet kun je prima volstaan met open-source oplossingen. Dat klinkt leuk, maar een voor Nederlandse websites belangrijke vraag wordt er niet in beantwoord, namelijk: zijn deze winkelwagensystemen ook beschikbaar in andere talen dan Engels?

In Nederland heb je bovendien te maken met specifieke wettelijke bepalingen, zoals de Wet koop op afstand. Of deze pakketten daaraan (kunnen) voldoen, wordt eveneens niet direct duidelijk.

Dan maar alle vijf uitproberen? Dat hoeft gelukkig niet. Als je op de namen van deze winkelsystemen zoekt binnen het Nederlandse deel van internet, dan valt direct op dat NoPCart bij ons totaal onbekend is. Zen Shopping Cart en Commerce.Cgi worden al wat vaker gebruikt, maar het populairst bij ons blijken Agora Shopping Cart en osCommerce.

Agora Shopping Cart heeft als groot voordeel dat het standaard is opgenomen in Fantastico, een verzameling van enkele tientallen gratis programma’s waarover je vaak gratis kunt beschikken bij hostingprovider die cPanel aanbieden als beheersinterface voor hun klanten. Alle Fantastico-programma’s, dus ook Agora, zijn met slechts een paar muisklikken te installeren via het cPanel-menu. Dat is handig voor onervaren webmasters.

Op mij maakt osCommerce de beste indruk, want deze oplossing heeft een Nederlandse gebruikersgroep, de osCommerce Nederland. Dan is er in ieder geval ondersteuning in Nederland, en met de Nederlandse vertaling en de wettelijke randvoorwaarden zal het vermoedelijk ook wel oké zijn.

Een volgend selectiecriterium: hoe moeten de klanten betalen? Kunnen ze dat bijvoorbeeld ook met iDeal doen, een veelbelovend betaalsysteem dat volgens een recente peiling op www.computertotaal.nl al door 40 procent van de Nederlandse internetgebruikers wordt gebruikt? Daar is snel achter te komen met een handige zoekactie, bijvoorbeeld oscommerce ideal.

En een laatste criterium: zijn deze pakketten te integreren in open-source contentmanagementsystemen (Joomla, Typo3, Textpattern) en weblogs (WordPress, Movable Type)? Ook dit is een kwestie van handig googelen. En anders kun je altijd nog de betreffende website uitpluizen, de lijst van features goed bekijken en het supportforum doornemen.

Wat ik maar wil zeggen: aan de hand van een paar praktische criteria is het enorme aanbod van open-source oplossingen in een kwartiertje tijd snel uit te dunnen tot een of twee kansrijke kandidaten. De volgende stap: downloaden en gewoon maar uitproberen.

Iedereen die wel eens met zijn kinderen naar de speeltuin gaat, weet dat een schommel een uiterst multifunctioneel speeltuig is. Je kunt erop zitten of erop staan, je kunt eraan hangen en je kunt ‘m rondjes laten draaien.

Een Amerikaanse Willy Wortel had onlangs een ingeving: je kunt er niet alleen vooruit en achteruit mee schommelen, maar ook zijwaarts. Briljante vondsten moet je koesteren, dacht hij, en inmiddels heeft hij er patent op aangevraagd. Een beschrijving van zijn revolutionaire vinding is inmiddels na te lezen via de USPTO-databank.

Bij de uitvinder zijn ook licenties verkrijgbaar voor wie het zelf ook eens wil proberen. Hij adviseert schommelaars om er een Tarzan-yell bij te uiten. Of Tarzan-kreten ook gepatenteerd zijn, is echter niet bekend.

Patent als ruilmiddel

Natuurlijk is het schommelpatent maar gekkigheid – zoals er nog veel meer onzinnige patenten bestaan. Maar er zit wel een kern van waarheid in: bijna elke vinding zou wel eens beschermd kunnen zijn. En wie dat niet goed uitzoekt loopt grote zakelijke risico’s.

Bijna alle grote bedrijven op het gebied van techniek en ICT hebben daarom een of meer patentdeskundigen in dienst. Ze houden de concurrentie permanent in de gaten en zorgen ervoor dat hun eigen vindingen zo snel mogelijk wordt gepatenteerd.

Bescherming van de eigen vindingen is echter niet altijd vanzelfsprekend geweest. De Duitse softwareproducent SAP bestond al 25 jaar, voordat in 1997 eindelijk het besluit viel om een eigen patentafdeling op te zetten. Harald Hagedorn zegt in The Standard: ‘Patenten zijn niet noodzakelijk om een succesvol product te maken, maar de huidige patentsituatie in de VS noodzaakten ons onze software te beschermen.’

Hagedorn wijst niet voor niets met zijn vinger naar de andere kant van de Atlantische Oceaan. Vooral in de VS is het een sport om zoveel mogelijk te patenteren en vooral ook om elkaar voortdurend aan het jasje te trekken zodra ook maar enigszins sprake lijkt van een inbreuk.

Een enkele keer leidt dat tot een rechtszaak, maar in de meeste gevallen worden zulke geschillen achter de schermen opgelost. Want waren patenten ooit bedoeld om het eigen intellectuele eigendom te beschermen, tegenwoordig zijn ze vooral een handig ruilmiddel: als wij een licentie krijgen voor jullie patent, dan zullen wij jullie niet aanklagen vanwege inbreuk op ons patent. Om in die intellectuele koehandel sterk te staan is het dus zaak om zelf zoveel mogelijk te patenteren.

W3C

Even leek het erop dat zelfs een nonprofit-organisatie als het World World Wide Web Consortium (W3C) zou gaan meedoen met de patentenmanie. Begin oktober vorig jaar presenteerde het W3C het controversiële plan om zelf internetstandaarden te patenteren. Daarmee wilde het W3C voorkomen dat een bedrjif ooit een internetstandaard van het W3C zou claimen als het eigen intellectuele eigendom.

De internetwereld reageerde furieus. Zelfs Tim Berners Lee, de bedenker van het World Wide Web, sprak er zijn afschuw over uit. Het is niet verwonderlijk dat het plan een stille dood is gestorven.

Maar waar het W3C bang voor was, leek in januari dan toch te gebeuren. UFIL klaagde het W3C aan vanwege een W3C-standaard. Het ging daarbij om de op XML gebaseerde RDF-standaard (Resource Description Framework), speciaal bedoeld voor software om internetbronnen, zoals digitale foto’s en muziekbestanden, te raadplegen. Dat zou een inbreuk zijn op patent US 5.684.985.

Sindsdien is niets meer over deze kwestie vernomen. UFIL weigert met de pers te praten.

Overture versus Google

Waren patenten van oudsher al belangrijk, in het internettijdperk is hun belang alleen nog maar toegenomen. Patenten gaan immers steeds vaker over informatietechnologie. In moderne bedrijven wordt dat ook steeds belangrijker voor vitale bedrijfsprocessen.

Ergo: een patent heeft niet alleen gevolgen voor een specifiek product van een bedrijf, maar raakt de kern van de bedrijfsvoering. Een verloren patentkwestie kan daarom de onmiddellijke ondergang van een internetbedrijf betekenen.

Omgekeerd kan een patent ook weer belangrijke zakelijke kansen inhouden. Zo heeft Overture voor zijn zoeksysteem een patent (US 6,269,361) op het veilen van zoektermen aan adverteerders. Het bedrijf maakt daarmee flinke winsten.

Ook Google koppelt sinds kort advertenties aan trefwoorden. Overture stapte begin april naar de federale rechtbank in Los Angeles, wegens vermeende overtreding van zijn patent.

Het bedrijf had naar eigen zeggen tientallen miljoenen dollars gestoken in de ontwikkeling van zijn zoektechnologie. Dat bedrag lijkt niet erg waarschijnlijk. Het verkopen van zoektermen aan de hoogst biedende adverteerder is in wezen niet veel meer dan een wiskundig algoritme, een complexe techniek kun je het amper noemen.

Afgezien daarvan wijken de methodes van Overture en Google duidelijk van elkaar af. Overture staat dus vrij zwak tegenover de rechter. Maar op een ander punt heeft het bedrijf wel succes geboekt: direct nadat de gang naar de rechter bekend werd, tuimelden de koersen van Google met maar liefst 10%.

Pangea versus elf webwinkels

De Overture-kwestie laat zien dat het bij sommige patentkwesties vooral om het publicitaire effect gaat. Een ander bedrijf dat dat goed door heeft is Pangea Intellectual Properties (PanIP).

Pangea sleepte onlangs elf Amerikaanse e-commercesites voor de rechter omdat ze inbreuk zouden plegen op een van zijn patenten. Het gewraakte patent zou onder meer de weergave van tekst en plaatjes op webwinkels betreffen en het automatisch controleren van creditcardnummers.

Pangea koos bewust voor het aanklagen van elf kleine sites, die bovendien allemaal ver van de rechtbank in Los Angeles gevestigd waren, waarschijnlijk omdat deze minder financiële reserves hebben en daardoor juridisch minder weerbaar zijn. Zo’n site kan geen rechtszaak betalen, inclusief verschillende binnenlandse vluchten naar LA, dus is in feite gedwongen een licentie te kopen bij Pangea.

De bedrijven hebben zich inmiddels verenigd. Van een rechtszaak is het overigens nooit gekomen. De website van Pangea is ondertussen om mysterieuze redenen uit de lucht gegaan.

Allan Dickson, directeur van een van de aangeklaagde bedrijven, vermoedt dat Pangea met deze rechtszaak eigenlijk alleen maar publiciteit wilde krijgen en investeerders lokken, zo schrijft hij op een weblog.

Pop-under reclame en casinosoftware

Een patentkwestie kan ook slechte publiciteit opleveren. Amazon heeft ooit een rechtszaak tegen Barnes & Noble gewonnen. Het ging daarbij om patent US 5,960,411 over het plaatsen van een bestelling bij een webwinkel met slechts één muisklik.

Door deze zaak kreeg Amazon heel wat kritiek te verduren. Uiteindelijk probeerde directeur Jeff Bezos de gemoederen te bedaren door zijn pleidooi om patenten niet twintig jaar, maar zes jaar te laten gelden.

Niet alleen e-commercesites bevinden zich in het beklaagdenbankje. Begin deze maand klaagde het advertentiebureau ExitExchange de New York Times aan wegens het gebruik van pop-under reclame. Het bureau beweerde deze ‘technologie’ al in 2000 te hebben gepatenteerd.

Natuurlijk worden pop-under reclames al veel langer toegepast. De vraag is alleen of iemand dat kan bewijzen door met een uitvoerige documentatie van voor 2000 op de proppen te komen.

Eveneens afgelopen maand spande de Britse ICT-ondernemer Julian Menashe een rechtszaak aan tegen bookmaker William Hill. Deze zou software gebruiken die een inbreuk vormt op een van zijn patenten.

Menashe wil de zaak wel schikken, maar dan moet Hill wel ruim 300.000 euro ophoesten en 1,5% van zijn winst afstaan. Dat kan hij bij lange na niet betalen.

Menashe staat er goed voor. Hij heeft de eerste ronde in de rechtszaak al gewonnen, toen Hill zich verdedigde met het argument dat het patent slechts een Europese dekking heeft, maar zijn casino buiten de EU is gevestigd. De rechter veegde dat argument van tafel.

Softwarepatenten

De rechtszaak tussen Menashe en Hill wakkert een oude discussie aan die al langer loopt dat het WWW oud is: het patenteren van software. Tegenstanders menen dat softwarepatenten slecht zijn voor innovatie. Het zou programmeurs kunnen ontmoedigen om zich met problemen bezig te houden waarvoor al veel patenten zijn aangevraagd.

Een meer algemene vraag is hoe lang het hele patentensysteem nog meegaat. Patenten zijn in de 19e eeuw ingevoerd in een schroefjes-en-moertjes-tijdperk met machines en chemische processen. Nu worden ze ook gebruikt om de wereld van gedachten en abstracties te beschermen.

Natuurlijk is het belangrijk om intellectueel eigendom te beschermen, maar volgens critici is dat begrip ‘intellectueel eigendom’ eigenlijk alleen maar ingevoerd vanwege de economische voordelen, niet omdat het een natuurlijk recht is van zichzelf.

Eigenlijk zijn patenten de buitenspelval van e-commerce. Was de buitenspelregel in het voetbal ooit ingevoerd om ploegen aanvallender te laten spelen, nu passen ploegen die vooral toe om de tegenstander van het doel te houden. Met patenten is het niet anders. En dan hebben we het nog niet over de vele vermoeiende discussies die arbitraire beslissingen opleveren en die alleen maar de aandacht afleiden van waar het werkelijk om gaat.

Dat het ook zonder patenten kan, bewijst Tim Berners Lee met zijn World Wide Web. De webtechnologie zelf heeft hij om idealistische redenen nooit gepatenteerd. En gelukkig maar: geen enkele technologie heeft de wereld zo snel veranderd.

Van patenten naar auteursrecht

Hoewel de roep om afschaffing van patenten steeds luider wordt, zijn er natuurlijk ook fervente voorstanders. En er zijn zelfs onderzoekers voor wie het huidige patentensysteem nog niet genoeg bescherming biedt. Gentechnologen van het Amerikaanse bedrijf Maxygen kwamen vorige maand in het nieuws door hun voorstel om DNA-structuren naar MP3-bestanden om te zetten.

De gedachte was simpel: zelfgemaakte DNA-structuren kunnen immers maar een jaar of 20 met patenten worden beschermd. Bovendien kleven er allerlei ethische en juridische bezwaren aan. Het auteursrecht op MP3-muziek gaat daarentegen een mensenleven mee.

Wie weet, gaan we straks massaal DNA downloaden via Kazaa.

Wie GunsForKids.com voor het eerst bezoekt, zal zeker vreemd opkijken. Vuurwapens te koop? Een mes? Gasmasker? En een vlammenwerper? En dat alles speciaal voor kinderen?

Pas het laatste wapen, de Ultimate Weapon, wekt argwaan. Wie dit aanklikt, krijgt te lezen:

Can’t be licensed, controlled, banned or confiscated. Your lethal weapon’s your mind. Now go get some ammo.

Ook de Stun Master 2000 is een tikje verdacht. Dit apparaat levert stroomstoten van 20.000 volt en zou door de Amerikaanse overheid worden gebruikt tegen vreedzame demonstranten. De Stun Master is ook ‘veilig genoeg om op kinderen vanaf 10 jaar te worden gebruikt’.

Alle wapens kunnen online worden besteld. Om iets te bestellen zijn slechts twee gegevens verplicht: de naam en het creditcardnummer van je vader. Niet meer dan dat? Inderdaad, dat is alles. Wie dat wil, mag ook naam en e-mailadres invullen, maar zelfs dat hoeft niet.

NBC

Amerikaanse televisiestations als CNN en NBC tuinden er met open ogen in en sloegen alarm. De uitzending van de NBC is nog via internet te bekijken. Volgens de uitzending zou de overheid al bezig zijn met een onderzoek naar deze site. De woede van de programmamakers blijkt vooral tussen de regels door uit de URL. De naam van het bestand begint met ‘thesiteguyshouldbeshot’ – vrij vertaald: deze vent zouden ze moeten afschieten.

Maar het NBC-team maakte hiermee een blunder van formaat. De programmamakers waren kennelijk vergeten om enige research te plegen. Want een zoekactie op internet leidt al snel tot een correspondentie, gepubliceerd door Rash Magazine. Een zekere Tom Smith kreeg als reactie op zijn bestelling een lange e-mail terug met als slot:

Voor het geval je het nog niet door had: Guns For Kids is niet echt. Guns For Kids is een grap. We hebben allemaal smakelijk gelachen omdat je werkelijk een creditcardnummer hebt ingevoerd. We hebben het gebruikt om 600 pizza’s te bestellen en die bij de lokale middelbare school af te laten leveren.

Kennelijk worden de bestelde goederen niet daadwerkelijk afgeleverd. Maar wie zit er dan achter de site? Uit verder speurwerk blijkt dat het domein GunsForKids.com op naam staat van Emmanuel Goldstein. Insiders zullen deze naam onmiddellijk herkennen: Goldstein is oprichter en redacteur van het roemruchte hackersmagazine 2600.com. En wie deze naam niet direct herkent, komt daar snel genoeg achter via een van de vele zoeksystemen op het net.

Maar Goldstein wast zijn handen in onschuld, zo verzekerde hij Netkwesties per e-mail: ‘We hebben niets te maken met die site. Blijkbaar dacht iemand dat het gebruik van mijn naam wel handig zou zijn. Ik betwijfel dat.’

Aanklacht

Uiteindelijk lukte het Netkwesties dan wel de echte maker van GunsForKids.com te achterhalen, een webontwikkelaar uit de Amerikaanse staat Montana, die het pseudoniem ‘Vandal’ gebruikt. Amerikaanse journalisten had hij tot nu toe allemaal afgepoeierd, maar tegenover Netkwesties was hij wel bereid om zijn site nader toe te lichten.

Is de site alleen maar een grap of ook een aanklacht? Vandal: ‘In eerste instantie is de site alleen maar bedoeld voor mijn plezier. Hij is nu een jaar in de lucht. Ik heb hem in ongeveer zes uur gemaakt tussen andere programmeerklussen door. Ik verveel me vaak en heb veel vrije tijd.’

‘Maar de site is ook een aanklacht tegen iedereen die de oorzaak van sociale problemen probeert af te schuiven op boeken, films, songs, spelletjes en dergelijke’, zo voegt hij er direct aan toe. ‘Sociale problemen ontstaan door mensen en de keuzes die ze maken. Niemand zal een videospelletje spelen of mijn website bezoeken en dan plotseling in een maniak veranderen. Zelfs de bijbel bevat nog meer geweld dan mijn site.’

‘GunsForKids.com is totaal absurd en ik snap niet hoe iemand kan geloven dat het allemaal echt is. Maar nu de Amerikaanse media ‘m onlangs hebben ontdekt, schuiven ze alle sociale problemen erop af en maken ze het onwetende publiek bang met vermeende internetcriminaliteit.’

Zijn de Amerikaanse media echt zo dom? Vandal: ‘Volgens mij blazen ze deze zaak op om voor meer hysterie en kijkcijfers te zorgen, zodat de onthullingen van hun briljante onderzoeksjournalisten des te groter lijken. Het is gemakkelijker om in de NBC-studio op internet te surfen, dan om échte kwesties te onderzoeken.’

Echte kwesties zoals? ‘Zoals het gebruik van militairen in experimenten zonder hun toestemming. Of het verkopen van presidentiële amnestieverklaringen aan de hoogste bieder. Of de handel in ongelabeld genetisch gemodificeerd voedsel. Of waarom de volgende WTO-conferentie plaatsvindt in Qatar, een land met een dictatoriaal regime. In plaats van iets relevants te melden, voeren ze het publiek met deze rommel.’

Creditcardnummers

GunsForKids.com blijkt niet alleen een aanklacht tegen de media, maar ook tegen woekerend consumentisme en algemene domheid bij burgers. Vandal: ‘Mensen houden maar niet op om nog meer shit te kopen die ze niet nodig hebben. Daarom is de site vormgegeven als een webwinkel.’

Hoeveel bestellingen zijn er al binnengekomen? ‘In het laatste jaar misschien 25 in totaal, maar na alle publiciteit krijg ik opeens 100 bestellingen per dag en 20.000 bezoekers per uur.’ Dat is opmerkelijk. Tegen Amerikaanse journalisten vertelt Vandal namelijk steevast dat hij alle creditcardnummers doorverkoopt aan Russische hackers. Bezoekers die de site op televisie hebben gezien, weten dus op voorhand dat hun creditcardnummers zogenaamd worden misbruikt. Toch bestellen ze massaal.

‘De media hebben een huiveringwekkende belangstelling voor dergelijke onderwerpen. Zo werven ze meer adverteerders, maar verder schiet niemand er iets mee op. Twee jaar geleden schoten in Colorado twee scholieren van 17 en 18 jaar enkele medescholieren dood. Een kort bericht zou volstaan. Maar in plaats daarvan werden de twee als rocksterren verheerlijkt.’

Geweld op scholen is toch niet de schuld van de pers? Vandal: ‘Ik wil niet zeggen dat mensen juist door de media op het idee worden gebracht om dit soort dingen te doen. Ik denk dat ze het plan toch al hadden, maar dat ze nu extra worden beloond met heel veel aandacht – dat ze, in een samenleving waarin de meeste burgers gedwongen worden om ‘niemand’ te zijn, toch ‘iemand’ kunnen worden.

Vervolging

Vandal is nog niet gearresteerd of heeft ook niet anderszins te maken gehad met politie of justitie. Maar hij voelt de hete adem wel in zijn nek: ‘In februari en maart kreeg ik heel veel hits van het Executive Office of Asset Forfeiture in Mclean (Virginia), onderdeel van het U.S. Treasury Department, en van het Pennsylvania Attorney General’s Office. Ze bezochten mijn site zo vaak, dat ze in mijn top 10 van frequente bezoekers kwamen. Ik ben ervan overtuigd dat ook andere instanties zijn langsgeweest. Maar ze namen geen openlijk contact met mij op.’

‘Verder weet ik zeker dat de FBI of de U.S. Treasury Agency geprobeerd heeft om me in de val te lokken door een e-mail te sturen en zich voor te doen als iemand uit het Midden-Oosten. Die persoon zou in Ohio wonen, een grote hoeveelheid vuurwapens willen kopen en dat tegen een hogere prijs dan op mijn website staat vermeld. Hij stuurde verschillende e-mails en bleef lang aandringen, maar ik heb steeds geweigerd.’

‘Volgens de headers van zijn berichten mailde hij echter via een SMTP-server in de buurt van Mclean (Virginia), een van de vestigingsplaatsen van de U.S. Treasury Agency. Maar Ohio is heel ver verwijderd van Virginia. Dat kan geen toeval zijn.’

Vandal is wel benaderd door andere justitie om IP-adressen te leveren. GunsForKids.com bevat een soort gastenboek, waarin dreigementen werden geuit, zoals ‘I’m gonna shoot up chattahoogee high school today’. Vandal heeft de gevraagde IP-nummers zonder morren geleverd. Overigens had justitie die nummers ook zelf uit de HTML-broncode kunnen vissen.

‘Daarna heb ik nog andere verzoeken gekregen van lokale opsporingsinstanties die naar eigen zeggen bepaalde commentaren op mijn site onderzochten, maar dat werd zo hinderlijk dat ik dat nu alleen nog maar doe op last van de rechter.’

Plannen

Vandal heeft net de domeinregistratie van GunsForKids.com met een jaar verlengd en is van plan de site nog zeker zolang in de lucht te houden. ‘De ruimte bovenaan de pagina blijf ik gebruiken voor maatschappijkritische teksten over hebzucht in het bedrijfsleven, politieke corruptie en ander onrecht. Binnenkort ga ik t-shirts verkopen, gemaakt van natuurlijke materialen.’ Netkwesties kreeg alvast inzage in het ontwerp van de nieuwe shirts. Een van de opdrukken luidt: ‘My credit card was stolen at GunsForKids.com’.

Zijn er nog meer plannen? ‘Nee hoor, zo creatief ben ik niet.’ Maar later blijkt hij ze wel degelijk te hebben. ‘Ik speel met de gedachte om een ConfidentialInformant.com te maken, waar bezoekers hun buren en collega’s kunnen verklikken aan de politie en in ruil daarvoor grote prijzen kunnen winnen.’

‘De bedoeling daarvan is om de desintegratie van onze samenleving naar een politiestaat zichtbaar te maken, waar kinderen worden opgeleid om hun ouders te verlinken, waar privacy vogelvrij is verklaard, waar iedereen permanent in de gaten wordt gehouden, waar no one is guarding the guards.’

Heeft Vandal tenslotte nog iets te maken met de Emmanuel Goldstein van 2600.com? ‘Nee, Emmanuel Goldstein is een naam uit George Orwells boek 1984. Hij krijgt de schuld van de regering voor alles wat misgaat. Daarom gebruik ik deze naam. Ik ben niet dezelfde als de Goldstein van 2600. Zijn inspanningen zijn belangrijk en talrijk, en verdienen het om veel aandacht te krijgen. Mijn stompzinnige website is dat niet waard.’